ಲಿಂಗಾಯತ / ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾವರಣ ಗಳು ಭಕ್ತನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಕ್ಷಾ ಕವಚಗಳಾಗಿವೆ. ‘ಅಷ್ಟ’ ಎಂದರೆ ಎಂಟು ಮತ್ತು ‘ಆವರಣ’ ಎಂದರೆ ಹೊದಿಕೆ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರ್ಥ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಈ ಎಂಟು ಅಂಶಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾವರಣಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ:

1. ಗುರು (Guru): ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಭಕ್ತನಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿ ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.
2. ಲಿಂಗ (Linga): ಇದು ನಿರಾಕಾರ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕಾರ ರೂಪ. ಗುರುವು ದೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರುಣಿಸಿದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಭಕ್ತನು ಸದಾ ತನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
3. ಜಂಗಮ (Jangama): ಚಲಿಸುವ ದೇವರು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಿ. ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವ, ಸಂಚರಿಸುವ ಶರಣರನ್ನು ಜಂಗಮ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
4. ಪಾದೋದಕ (Padodaka): ಗುರು, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಜಂಗಮರ ಪಾದವನ್ನು ತೊಳೆದ ಅಥವಾ ಅಭಿಷೇಕ್ ಮಾಡಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲ. ಇದು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
5. ಪ್ರಸಾದ (Prasada): ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ವಸ್ತು. ಇದು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
6. ವಿಭೂತಿ (Vibhuti/Bhasma): ಸುಟ್ಟ ಗೋಮಯದ ಬೂದಿ. ಇದನ್ನು ಹಣೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೈराग್ಯದ ಸಂಕೇತ. “ಮನುಷ್ಯನು ಕೊನೆಗೆ ಮಣ್ಣಾಗುವವನು, ಅಹಂಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
7. ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ (Rudraksha): ರುದ್ರನ ಕಣ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪವಿತ್ರ ಮಣಿ. ಇದನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಕೃಪೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
8. ಮಂತ್ರ (Mantra): “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ. ಗುರುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಸಾರಾಂಶ: ಹೇಗೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಟ್ಟೆ ರಕ್ಷಣೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಈ ಅಷ್ಟಾವರಣಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟಾವರಣ (ಅಂಗ), ಪಂಚಾಚಾರ (ವರ್ತನೆ) ಮತ್ತು ಷಟ್ಸ್ಥಲ (ಹಂತಗಳು) – ಇವು ಮೂರೂ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ.