ಪಂಚಾಚಾರ

ಲಿಂಗಾಯತ / ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಚಾರ ಗಳು (ಐದು ಆಚರಣೆಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಅಷ್ಟಾವರಣ (ಎಂಟು ರಕ್ಷಾ ಕವಚಗಳು) ಮತ್ತು ಷಟ್ ಸ್ಥಲ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪಂಚಾಚಾರಗಳು ಈ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ. ಪಂಚಾಚಾರ ಗಳು ಕೇವಲ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ‘ಪಂಚ’ ಎಂದರೆ ಐದು ಮತ್ತು ‘ಆಚಾರ’ ಎಂದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಡವಳಿಕೆಗಳು. ಇವು ಭಕ್ತನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ತಳಹದಿಯಾಗಿವೆ.

ಲಿಂಗಾಚಾರ: ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಸದಾ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವೂ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ ಹೊಂದಿರುವುದು.
ಸದಾಚಾರ: “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಎಂಬ ತತ್ವದಂತೆ, ಶುದ್ಧವಾದ ಕಾಯಕ ಮಾಡಿ, ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು.
ಶಿವಾಚಾರ: ಜಾತಿ, ಕುಲ, ಅಥವಾ ಅಂತಸ್ತಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಶಿವಭಕ್ತರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುವುದು (ಸಮಾನತೆ).
ಭೃತ್ಯಾಚಾರ: ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು, ‘ನಾನು ಸಮಾಜದ ಸೇವಕ’ ಎಂಬ ವಿನಯ ಭಾವದಿಂದ ಭಕ್ತರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು.
ಗಣಾಚಾರ: ಧರ್ಮ, ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು (ಶೌರ್ಯ).

ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಕ್ತಿ ಪಂಥ / ಅನುಭಾವ ಮಾರ್ಗ ದ ಉದಯವಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ತಾತ್ವಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಧರ್ಮವು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಜೀವನ ವಿಧಾನವಾಯಿತು. ಈ ಧರ್ಮದ ತಾತ್ವಿಕ ಸೌಧವು ಅಷ್ಟಾವರಣ, ಪಂಚಾಚಾರ ಮತ್ತು ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ಲಿಂಗಾಚಾರ, ಸದಾಚಾರ, ಶಿವಾಚಾರ, ಭೃತ್ಯಾಚಾರ, ಗಣಾಚಾರ ಗಳೇ “ಪಂಚಾಚಾರ”ಗಳು. ಈ ಐದು ಆಚಾರಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಆಚಾರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ನೋಡದೆ, ಅವುಗಳ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ (ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ) ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕು.

ವಚನಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣದ ನಡವಳಿಕೆ. “ಆಚಾರವೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಅನಾಚಾರವೇ ನರಕ” ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮಾತು, ಧರ್ಮವನ್ನು ‘ನಂಬಿಕೆ’ಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ‘ನಡವಳಿಕೆ’ಯ (Behaviorism) ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಆ ನಡವಳಿಕೆಯ ಐದು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಪಂಚಾಚಾರಗಳು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಲಿಂಗಾಚಾರವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (Scientific Spirituality).
ಸದಾಚಾರವು “Work is Worship” ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ (Economic Ethics).
ಶಿವಾಚಾರವು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ (Social Equality).
ಭೃತ್ಯಾಚಾರವು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ (Servant Leadership).
ಗಣಾಚಾರವು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ (Social Activism).

ಈ ಐದು ಆಚಾರಗಳು ಸೇರಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು (Complete Personality) ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಖಿನ್ನತೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಜಾತಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಗೆ ಪಂಚಾಚಾರಗಳ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕನಸು ಕಂಡ “ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ” (Welfare State) ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಆಚಾರಗಳು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಬದನೆಕಾಯಿಯಾಗದೆ, ಬದುಕಿನ ಉಸಿರಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಹೋಲಿಕೆ:

ಆಚಾರ	ಮೂಲ ತತ್ವ	ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಯಾಮ	ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಹತ್ವ	ವೈಜ್ಞಾನಿಕ/ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಾಭ
ಲಿಂಗಾಚಾರ	ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ	ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆ, ಅಹಂಗ್ರಹೋಪಾಸನೆ	ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ನಿರಾಕರಣೆ	ತ್ರಾಟಕ ಯೋಗ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಪೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿ ಉತ್ತೇಜನ, ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆ
ಸದಾಚಾರ	ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ	ಸಪ್ತಶೀಲಗಳ ಪಾಲನೆ	ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ವರ್ಗ ರಹಿತ ಸಮಾಜ	Cognitive Consistency, Flow State
ಶಿವಾಚಾರ	ಸಮಾನತೆ	ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಶಿವನ ದರ್ಶನ (ಅದ್ವೈತ)	ಜಾತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹ, ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ	Belongingness, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ನಿವಾರಣೆ
ಭೃತ್ಯಾಚಾರ	ವಿನಯ/ಸೇವೆ/ ದಾಸೋಹ	ದಾಸೋಹಂ ಭಾವ, ಶರಣಾಗತಿ	ಸೇವಕ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ನಿವಾರಣೆ	ಅಹಂಕಾರದ ವಿಸರ್ಜನೆ (Ego Dissolution), ಪರಾನುಭೂತಿ (Empathy)
ಗಣಾಚಾರ	ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ	ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ	ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ವಿರೋಧ	ದೃಢತೆ (Assertiveness), ಭಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ