ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಬೃಹನ್ಮಠ, ಸಿರಿಗೆರೆ:

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖಿ ಕೊಡುಗೆಗಳು

1. ಪೀಠಿಕೆ: ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಬೃಹನ್ಮಠವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಈ ಮಠವು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿರುವ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ತತ್ತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಮಠವು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಸಿರಿಗೆರೆಯು ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ (NH-4) ಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 227 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ 27 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ 50 ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬಯಲುಸೀಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ದೀವಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲ, ಗುರು ಪರಂಪರೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

2. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ

2.1 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಮರುಳಸಿದ್ದರು

ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಬೃಹನ್ಮಠದ ಉಗಮವು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮರುಳಸಿದ್ದರು ಈ ಮಠದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಕಂದಾಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಶರಣರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಳಸಿದ್ದರು ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪೀಠವು ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ ಒಳಪಂಗಡದ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಮರುಳಸಿದ್ದರು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ತೆಲುಗುಬಾಳ ಸಿದ್ದರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುವಾಗ ನುಡಿದ ದಿವ್ಯವಾಣಿಯೇ ಮಠದ ಹೆಸರಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. “ತರಳ! ಬಾಳು!” (ಮಗುವೇ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳು!) ಎಂದು ಹರಸಿದ ಆ ಮಾತುಗಳು ಮಠದ ಗುರು ಪರಂಪರೆಯ ಅನ್ವರ್ಥ ನಾಮವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಪೀಠವನ್ನೇರಿದ ಎಲ್ಲ ಜಗದ್ಗುರುಗಳನ್ನು “ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು” ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಶೀರ್ವಾದವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2.2 ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಸದ್ಧರ್ಮ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಸಿರಿಗೆರೆ ಶಾಖೆಯ ಉಗಮ

ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸವು ಪಂಚಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಸದ್ಧರ್ಮ ಪೀಠದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮರುಳಸಿದ್ದರು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸದ್ಧರ್ಮ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಪರಂಪರೆ ಕವಲೊಡೆಯಿತು.

ಹತ್ತನೇಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಜಂಬಪ್ಪ ದೇವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಪ್ಪೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ದೇವರು ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕಹಿ ಘಟನೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪೀಠವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಜಂಬಪ್ಪ ದೇವರು ಸಿರಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತರೆ, ಶ್ರೀ ಸಪ್ಪೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ದೇವರು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಲ್ಕುರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಭಕ್ತರ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬೃಹನ್ಮಠವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮಠವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

2.3 ಮಠಗಳ ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣ

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಗುರುಶಾಂತರಾಜ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಿರಿಗೆರೆ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ಕುರಿಕೆ ಮಠಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಕ್ತರ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಗುರುಶಾಂತರಾಜರು, ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪೀಠವನ್ನೇರಿದಾಗ, ಈ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಮಠವು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಿತು.

3. ಗುರು ಪರಂಪರೆ: ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ದಾರಿದೀಪಗಳು

ತರಳಬಾಳು ಮಠದ ಗುರು ಪರಂಪರೆಯು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಠದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

3.1 ಪ್ರಮುಖ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು

ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ತರಳಬಾಳು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

ಕೋಷ್ಟಕ 1: ತರಳಬಾಳು ಗುರು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯತಿಗಳು

ಜಗದ್ಗುರುಗಳು	ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮರುಳಸಿದ್ದರು	ಮಠದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರು. “ತರಳಬಾಳು” ಎಂಬ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಮೂಲಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.
ಶ್ರೀ ತೆಲುಗುಬಾಳ ಸಿದ್ದರು	ಮರುಳಸಿದ್ದರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಶಿಷ್ಯರು.
ಶ್ರೀ ಜಂಬಪ್ಪ ದೇವರು	ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಸಿರಿಗೆರೆಗೆ ಬಂದು ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು. ಮಠದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವರು.
ಶ್ರೀ ಗುರುಸಿದ್ದ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು	1900ರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠಕ್ಕೆ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಜಗಳೂರು, ತರೀಕೆರೆ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು.
ಶ್ರೀ ಗುರುಶಾಂತರಾಜ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ‘ಶ್ರೀಮತ್ ಸಾಧು ಸದ್ಧರ್ಮ ವೀರಶೈವ ಸಂಘ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಮಾಜ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.
ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ದಲಿತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂತರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವರು.
ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು (1979ರಿಂದ). ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು.

3.2 ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿಲುವುಗಳು

ಹಿರಿಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಹರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ, ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. “ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅವನ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿದೆ” ಎಂಬ ಬಸವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾಲಿಸಿದ ಅವರು, ಸಾವಿರಾರು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜನಪರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೈಗೊಂಡರು.

4. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ

ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿ. “ಜ್ಞಾನವೇ ಶಕ್ತಿ” (Knowledge is Power) ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಠವು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

4.1 ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ (STJES)

1946ರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯಾನ, 1962ರಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ”ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನರ್ಸರಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 172 ರಿಂದ 230 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.²

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:

• ಒಟ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: 230+ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು, ಪಿಯು ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಬಿ.ಇಡಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು).
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ಸುಮಾರು 40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ: 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮಠವು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಕರ್ನಾಟಕದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹಾವೇರಿ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹರಡಿವೆ.

4.2 ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ಮಠದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (STJIT), ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು:1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
2. ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ವಸತಿ ಶಾಲೆ (ಅನುಭವ ಮಂಟಪ), ದಾವಣಗೆರೆ:1980-81ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. “ಅನುಭವ ಮಂಟಪ” ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಈ ಶಾಲೆಯು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
3. ತರಳಬಾಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ಮೈಸೂರು:ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, 2010-11ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮಠದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
4. ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಬಿ.ಇಡಿ ಕಾಲೇಜು, ಹಿರೇಕೆರೂರು:ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

5. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು: ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಗಮ

1979ರಲ್ಲಿ ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ (BHU) ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಇವರು, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು.

5.1 ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು

ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಕೇವಲ ಮಠದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ವಿಫುಲ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

• ಬಿಸಿಲು ಬೆಳದಿಂಗಳು: ಕಳೆದ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ‘ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ’ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಇವರ ಅಂಕಣ ಬರಹ “ಬಿಸಿಲು ಬೆಳದಿಂಗಳು” ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವ ಈ ಬರಹಗಳು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: Religion and Society at Cross-roads (ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳು), Hindu Visions of Global Peace, ಆತ್ಮ ನಿವೇದನೆ (ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ/ಚಿಂತನೆಗಳು), Vīraśaiva View of Man and Woman in Relation to God ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.
• ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳು: ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಭಕ್ತರನ್ನೂ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ “ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಏಕೀಕರಣ” (Emotional Integration) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

5.2 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ (Software Development)

ಒಬ್ಬ ಮಠಾಧೀಶರು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಡೆವಲಪರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪ. ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

1. ಗಣಕ ವಚನ ಸಂಪುಟ (Ganaka Vachana Samputa):12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಸ್ವತಃ ರೂಪಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 22,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಚನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
   • ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ವಿಷಯವಾರು ಹುಡುಕಾಟ (Search), ಅಕಾರಾದಿ ವಿಂಗಡಣೆ (Sort), ರೋಮನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ (Transliteration), ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದೆ.
2. ಗಣಕಾಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ (Ganakastadhyayi):ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೂಲಗ್ರಂಥವಾದ ಪಾಣಿನಿಯ ‘ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ’ಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಾಂಶವಿದು. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Computational Linguistics) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

6. ಸದ್ಧರ್ಮ ನ್ಯಾಯ ಪೀಠ: ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರ್ಯಾಯ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠವು “ಸದ್ಧರ್ಮ ನ್ಯಾಯ ಪೀಠ” ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಮಠದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

6.1 ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ಸಿರಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಜಗದ್ಗುರುಗಳೇ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಠಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಠವು ಎದುರುದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಕೀಲರಿಲ್ಲದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಇಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಕಕ್ಷಿದಾರರೇ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ: ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ನೀಡುವ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು (Orders) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಮುಂದಿರುವ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೂಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗುರಿ: ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಜಿ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳು, ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳಂತಹ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

6.2 ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ

ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಈ ಪೀಠವು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು (Arbitration) ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿವೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ “ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ” ಎಂದು ಕಕ್ಷಿದಾರರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು ಈ ಪೀಠದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

7. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಠವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

7.1 ತರಳಬಾಳು ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (ಜಗಳೂರು)

ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ನಿರಂತರ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ ಬೃಹತ್ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಸಿದರು.²²

• ಯೋಜನೆಯ ವಿವರ: ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ, 33 ಕಿ.ಮೀ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಜಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 57 ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಹರಿಹರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದಿಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಜಾಕ್ ವೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಚೇತನಹಳ್ಳಿಯ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಣಾಮ: ಸುಮಾರು 650 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ದೊರೆತಿದೆ. ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರು ಮರಳಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಂತಾಗಿದೆ.

7.2 ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ

• ಸಿಡ್ಲಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (Seedling Programme): “ತರಳಬಾಳು ಸಿಡ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್” ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಬೃಹತ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮಠವು ನಡೆಸಿದೆ. ಇದು ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK): ಮಠದ ಕೃಷಿ ಪರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಅನುಸಂಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು (ICAR) ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಠಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

8. ತರಳಬಾಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮಹೋತ್ಸವ: ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಹಬ್ಬ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಠವು “ತರಳಬಾಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮಹೋತ್ಸವ”ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಉತ್ಸವವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೋಮ-ಹವನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೈತಗೋಷ್ಠಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಾದ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ: ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯದೆ, ವಿವಿಧ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಾವಣಗೆರೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಭರಮಸಾಗರ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಠದ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
• ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಠದ ಜಾತ್ಯತೀತ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

9. ಉಪಸಂಹಾರ

ಸಿರಿಗೆರೆಯ ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ಬೃಹನ್ಮಠವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮನುಕುಲದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮರುಳಸಿದ್ದರ “ತರಳ ಬಾಳು” ಎಂಬ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ಇಂದು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಹಿರಿಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಮಠವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು, ನ್ಯಾಯ ಪೀಠದ ಮೂಲಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಿರುವ ತರಳಬಾಳು ಮಠವು, ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ “ವಿಶ್ವಬಂಧು” ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು 230ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, 40,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.