ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠ:

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ

1. ಪೀಠಿಕೆ: ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಹಾ ಮಂದಿರ

ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಮತ್ತು “ದಾಸೋಹ” ತತ್ವಗಳ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕಾರ ರೂಪವಾಗಿ ಈ ಮಠವು ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಲಿನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿ, ಹಸಿದವರ ಪಾಲಿನ ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದೀಪವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 63 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ನಗರದಿಂದ 6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತನ್ನ “ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ” ಪರಂಪರೆಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ‘ಅನ್ನ’, ‘ಅಕ್ಷರ’ ಮತ್ತು ‘ಆಶ್ರಯ’ ಎಂಬ ಈ ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮಠವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಹೊಸ ಭಾಷ್ಯವನ್ನೇ ಬರೆದಿದೆ. ಸುಮಾರು ಆರು ಶತಮಾನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಈ ಮಠವು, ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಮೃತಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ಇಂದು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಸಮಗ್ರ ಇತಿಹಾಸ, ಅಲ್ಲಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಪರಂಪರೆ, ಮಠದ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ದಾಸೋಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಠ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

2. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಗಮ

2.1 ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾತ್ಸಂದ್ರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯವು ಸಾಧಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಮಗಿರಿ (ರಾಮಲಿಂಗ ಬೆಟ್ಟ) ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಗುಹೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ. ಶಿವಗಂಗೆ ಬೆಟ್ಟವೂ ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

2.2 ಮಠದ ಸ್ಥಾಪನೆ: 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಾಂತಿ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸವು 15ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಶ್ರೀ ಹರದನಹಳ್ಳಿ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು. ಇವರು ಶೂನ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮಹಾನ್ ತಪಸ್ವಿಗಳು. ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರು ಹರದನಹಳ್ಳಿಯ ನಿರಂಜನ ಜಗದ್ಗುರು ಪೀಠದ 15ನೇ ಪೀಠಾಚಾರ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೀಠವನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, 101 ಜನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಗಂಗೆಗೆ ಬಂದರು.

ನಂತರ ಅವರು ಶಿವಗಂಗೆಯಿಂದ ಈಗಿನ ಕ್ಯಾತ್ಸಂದ್ರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗಾಗಿ 101 ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ಈ ಗುಹೆಗಳು ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

2.3 “ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ” ಹೆಸರಿನ ಪವಾಡ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಮಠಕ್ಕೆ “ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪವಾಡಸದೃಶ ಘಟನೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರ ವಯೋವೃದ್ಧ ಶಿಷ್ಯರೊಬ್ಬರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಆ ಒಣ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಕರುಣಾಮಯಿಯಾದ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ಯೋಗದಂಡದಿಂದ ಬಂಡೆಯೊಂದನ್ನು ಬಡಿದರು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಲಧಾರೆ ಚಿಮ್ಮಿತು. “ಸಿದ್ಧ” ಪುರುಷನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ “ಗಂಗೆ”ಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ “ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ” ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.

ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ರೋಗನಿವಾರಕ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಜಾತಿ-ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರು ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಠದ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

3. ಗುರು ಪರಂಪರೆ: ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಗುರು ಪರಂಪರೆಯು ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಯೂ ಮಠದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನನ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

3.1 ಶ್ರೀ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ (ಸ್ಥಾಪಕರು)

ಮಠದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಇವರು ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಸವ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಠವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಇವರು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇಂದಿನ ಬೃಹತ್ ಹೆಮ್ಮರ ಬೆಳೆದಿದೆ.

3.2 ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ

ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರ ನಂತರ ಮಠದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 1400 – 1480). ಇವರು “ಎಡೆಯೂರು ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ” ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಇವರು ಮಠದ ಮೊದಲ ಪ್ರಭಾವಿ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಠದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವಗಳು ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಇವರು ಎಡೆಯೂರಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಐಕ್ಯರಾದರು.

3.3 ಶ್ರೀ ಅಟವೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ

15ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ರೀ ಅಟವೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಮಠದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಶಕೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇವರು ಮಠದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವೇಗ ನೀಡಿದರು.

3.4 ಶ್ರೀ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು (ಆಧುನಿಕ ಶಿಲ್ಪಿ)

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ಇಂದಿನ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯಲು ಶ್ರೀ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇವರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಠದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದರು. ಹಸಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸುವ “ವಿದ್ಯಾ ದಾಸೋಹ” ಮತ್ತು “ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ”ದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದವರು ಇವರೇ. 1917ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ಇವರು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.

3.5 ಡಾ. ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ (ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು)

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವನ್ನು ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ. 1930ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದ ಇವರು, 1941ರಲ್ಲಿ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದರು.

ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ: ಇವರು 1907ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಂದು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ವೀರಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಶಿವಣ್ಣ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗುರುಗಳ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇವರು ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಸಾಧನೆ: ಸುಮಾರು 8 ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮಠವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಇವರು, 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಬೃಹತ್ ಗುರುಕುಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಇವರ ಅವಿರತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ “ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ” (2007) ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ “ಪದ್ಮಭೂಷಣ” (2015) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಇವರನ್ನು ಭಕ್ತರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ “ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು”, “ಕಾಯಕ ಯೋಗಿ”, “ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ: 111 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಕಠಿಣ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ದಿನದ 18 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು, ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ, ಭಕ್ತರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

3.6 ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರು)

ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಲಿಂಗೈಕ್ಯದ ನಂತರ (2019), ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ 1: ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ	ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಹೆಸರು	ಕಾಲಘಟ್ಟ / ವಿಶೇಷತೆ
1	ಶ್ರೀ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಸ್ಥಾಪಕರು (15ನೇ ಶತಮಾನ)
2	ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಮಠದ ಮೊದಲ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 1400–1480)
3	ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರ ಶಿಷ್ಯರು
4	ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಬಸವರಾಜೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಗುಬ್ಬಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ
5	ಶ್ರೀ ಅಟವೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಮಠದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾರರು
6	ಶ್ರೀ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು	ವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅನ್ನ ದಾಸೋಹದ ಹರಿಕಾರರು (20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ)
7	ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಗಂಗೆಯ ನಿರ್ಮಾತೃ (1941–2019)
8	ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (2019–ಪ್ರಸ್ತುತ)

4. ತಾತ್ವಿಕ ಬುನಾದಿ: ಬಸವ ಧರ್ಮದ ಅನುಷ್ಠಾನ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಶರಣರ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

4.1 ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ

ಮಠದಲ್ಲಿ “ಕಾಯಕ” ತತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ, ಸ್ವಾಮೀಜಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯವರೆಗೆ, ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ.⁹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಠದ ಆವರಣ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಯಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

4.2 ದಾಸೋಹ ತತ್ವ

“ದಾಸೋಹ” ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದಾನವಲ್ಲ; ಅದು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿನಯದಿಂದ ಮಾಡುವ ಸೇವೆ. “ನಾನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ “ಪಡೆಯುವವನು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನೀಡುವುದು” ದಾಸೋಹದ ಸಾರ. ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಾಸೋಹವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

4.3 ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯ

ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ, ಒಕ್ಕಲಿಗ, ದಲಿತ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಸವಣ್ಣನವರ “ಅನುಭವ ಮಂಟಪ”ದ ಆಧುನಿಕ ರೂಪದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

5. ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ: ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಮಹಾ ಯಜ್ಞ

ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಕೀರ್ತಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅದರ “ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ” ಪದ್ಧತಿ.

5.1 ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ: ಹಸಿವು ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದ ಕನಸು

ಮಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುವ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹವು ಒಂದು ಪವಾಡದಂತಿದೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಠಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.¹ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 20,000 ದಿಂದ 50,000ಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.
ಅಡುಗೆ ಮನೆ (ದಾಸೋಹ ಭವನ): ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಮಠವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಬೆಯ ಮೂಲಕ (Steam cooking) ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಬೃಹತ್ ಪಾತ್ರೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ: ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಡೆಗೂ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (Menu) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಳೆಯುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (1 ರಿಂದ 3ನೇ ತರಗತಿ) ಹಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪನ್ಮೂಲ: ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಜೋಳಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿ ತಿರುಗಿ ದವಸ ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿಗೂ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಯ ಮೊದಲ ಪಾಲನ್ನು ಮಠಕ್ಕೆ “ದವಸ” ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಠದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಆದಾಯದಿಂದ ಈ ಮಹಾ ಅನ್ನ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

5.2 ಅಕ್ಷರ (ವಿದ್ಯಾ) ದಾಸೋಹ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಾಂತಿ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು (Sree Siddaganga Education Society – SSES) 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು.

ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಲ: ಇಂದು ಮಠದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳವರೆಗಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.
ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ (SIT): ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಅಗ್ರ 100 ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ: ಮಠವು ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮಠದ ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ: ಮಠದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇವು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆ: ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

5.3 ಆಶ್ರಯ ದಾಸೋಹ: ಮನೆ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸೂರು

ಮಠದ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಠವೇ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ವಸತಿ ನಿಲಯ), ಮಲಗಲು ಹಾಸಿಗೆ, ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಮಠವೇ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಠಕ್ಕೆ ಬರುವ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ. ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಠವು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸಲಹುತ್ತಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ 2: ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

ದಾಸೋಹದ ವಿಧ	ಫಲಾನುಭವಿಗಳು / ವಿವರ
ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ	ದಿನಕ್ಕೆ 10,000+ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು 2,000+ ಭಕ್ತರು. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 50,000+.
ವಿದ್ಯಾ ದಾಸೋಹ	125+ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, 50,000+ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು.
ಆಶ್ರಯ ದಾಸೋಹ	10,000+ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು. ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ.

6. ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ: ಶತಮಾನದ ಸಂತ

ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಜೀವನದ ಅಧ್ಯಯನವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 111 ವರ್ಷಗಳ ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕು ನಡೆಸಿದ ಇವರು, ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

6.1 ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು

ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ರಹಸ್ಯ ಅವರ ಕಠಿಣ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿತ್ತು.

ದಿನಚರಿ: ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 2:00 ಅಥವಾ 3:00 ಗಂಟೆಗೆ ಏಳುತ್ತಿದ್ದರು. 3:30 ರಿಂದ 5:30 ರವರೆಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ 6:00 ಗಂಟೆಯಿಂದಲೇ ಮಠದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ: ಅವರ ಆಹಾರ ಅತ್ಯಂತ ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎರಡು ಇಡ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಸಾರು (ಖಾರವಿಲ್ಲದ), ರಾತ್ರಿ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಹಾಲು. ಅವರು ಊಟ ಮಾಡುವುದು “ಬದುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ” ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಹೊರತು ರುಚಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

6.2 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು

ಅವರ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದವು:

ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (1965): ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ (2007): ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅವರ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಪದ್ಮಭೂಷಣ (2015): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಭಾರತ ರತ್ನದ ಬೇಡಿಕೆ: ಇವರಿಗೆ “ಭಾರತ ರತ್ನ” ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.

6.3 ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು

ಅವರನ್ನು “ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು” ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣ, ಅವರು ದೇವರನ್ನು ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣದೆ, ಬಡವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡರು. 111 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಅವರು ಕನ್ನಡಕವಿಲ್ಲದೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಆಸರೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

7. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು: ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳು

ಮಠವು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ.

7.1 ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ: 1905ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದಾನ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಈ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವರದಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ತಳಿಯ ಎತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶಿ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ರೈತರ ಹಬ್ಬ: ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

7.2 ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ (Krishi Mela)

1963ರಿಂದ ಮಠವು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ರೈತರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಹೊಸ ತಳಿಯ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳು, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು.
ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ರೈತರಿಗೆ ತಜ್ಞರಿಂದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮಠ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

8. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನಂತರ ಮಠದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮಠವನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು (SMCRI): ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2022-23ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಠದ ಸೇವೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಠವು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾನವೀಯ ಮುಖವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.
ನಿರಂತರ ದಾಸೋಹ: ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾ ದಾಸೋಹವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

9. ಉಪಸಂಹಾರ

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ; ಇದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಗೋಸಲ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನ್ನದ ಪ್ರವಾಹ, 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. “ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ, ಅಜ್ಞಾನಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಠವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬದುಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದೆ.

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಭಾಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂತು ಉಣ್ಣುವ ‘ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ’ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಠ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ತ್ಯಾಗಮಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮಠವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗಂಗೆ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯು ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಸೇವೆ ಅನಂತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಅಳೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ.