ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಡಂಬಳ-ಗದಗ:
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜೋ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು
1. ಪೀಠಿಕೆ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗದುಗಿನ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ರಕ್ಷಣೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಿದು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ವಾರಸುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಮಠವು, ‘ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆ’ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಮತ್ತು “ದಾಸೋಹ” ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ವರದಿಯು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳು, 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ಪರಂಪರೆ, 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಡೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಠವು ಕಂಡ ಬಹುಮುಖಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ‘ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರ’ದಂತಹ ವಿನೂತನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮಠದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ) ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ (ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ) ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
2. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ಪರಂಪರೆ
2.1 ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ನಂಟು
ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠದ ಮೂಲವು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ‘ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ’ವು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪೀಠವಾಗಿದೆ. ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ಒಂದು ತುದಿ ಮತ್ತು ಯಡಿಯೂರು-ಡಂಬಳ-ಗದಗಿನ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು (Transcendental Void), ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತಿಗಳು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಠವು ‘ಪಂಚ ಪೀಠ’ಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ‘ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆ’ಗೆ (Tradition of Renunciation) ಸೇರಿದೆ. ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯು ಸ್ಥಾವರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಜಂಗಮ ಸೇವೆಗೆ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
2.2 ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು: ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು (15ನೇ ಶತಮಾನ)
ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತಿಗಳು (ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರರು) ದ್ವಿತೀಯ ಬಸವಣ್ಣ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಚದುರಿಹೋಗಿದ್ದ ವೀಶಶೈವ/ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ: ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರು ಗರ್ಭ ಸಂಭವಿತರಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹರದನಹಳ್ಳಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾಂಬೆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ದೈವಿಕ ಶಿಶುವಾಗಿ ದೊರೆತರು. ಇವರ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿರಕ್ತ ಜೀವನವು ಅನೇಕ ಪವಾಡ ಸದೃಶ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.3
‘ತೋಂಟ’ದ ಮಹತ್ವ: ಇವರು ಒಕ್ಕಲಿಗರ ನಂಬಿಯಣ್ಣ ಎಂಬ ಭಕ್ತನ ತೋಟದಲ್ಲಿ (Garden) ಸತತ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ “ತೋಂಟದ” (Of the Garden) ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ತೋಟವಾಗಿರದೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ತೋಟವನ್ನು ಹದಮಾಡುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.
ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತಿಗಳು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇವರು ರಚಿಸಿದ “ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಜ್ಞಾನಸಾರಾಮೃತ” (Shatsthala Jnanasaramrita) ಕೃತಿಯು 701 ವಚನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. “ಮಹಾಲಿಂಗಗುರು ಶಿವಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವೇ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ರಚಿತವಾದ ಈ ವಚನಗಳು, ಭಕ್ತನು ಲಿಂಗೈಕ್ಯನಾಗುವ ಹಾದಿಯನ್ನು (ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಮಾರ್ಗ) ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರು 700 ವಿರಕ್ತರ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸ ಇಮ್ಮಡಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯನಿಗೂ ಇವರು ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
2.3 ರಾಜಾಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಮಠದ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಂತರ, ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಡಂಬಳದಲ್ಲಿರುವ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡವು ಕೆಳದಿ ಅರಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಸುಂದರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ಮಠಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಪಾದುಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ಜಮಖಾನೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಸಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮಠದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಸಿರಸಂಗಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ವಂಟಮುರಿಯ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ಆರ್ಟಾಳ್ ರುದ್ರಗೌಡ ಮತ್ತು ಸರ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಅವರಂತಹ ಗಣ್ಯರು ಮಠದ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 500 ಶಾಖಾ ಮಠಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 7,000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭಕ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಠವು ತ್ಯಾಗದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಕೋಷ್ಟಕ 1: ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
| ಕಾಲಘಟ್ಟ | ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು | ವಿವರಣೆ |
| 12ನೇ ಶತಮಾನ | ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ಸ್ಥಾಪನೆ | ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲ. |
| 15ನೇ ಶತಮಾನ | ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತಿಗಳು | ಮಠದ ಸ್ಥಾಪಕರು/ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾರರು; ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಜ್ಞಾನಸಾರಾಮೃತ ರಚನೆ. |
| ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ | ರಾಜಾಶ್ರಯ | ವಿಜಯನಗರದ ಇಮ್ಮಡಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೆಳದಿ ಅರಸರಿಂದ ಬೆಂಬಲ; ಡಂಬಳ ಮಠದ ನಿರ್ಮಾಣ. |
| 19/20ನೇ ಶತಮಾನ | ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕರು | ಲಿಂಗರಾಜ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ಸರ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ಮಠದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. |
| 1974-2018 | ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ | ಮಠದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗ; ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕ್ರಾಂತಿ. |
| 2018-ಪ್ರಸ್ತುತ | ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ | ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮುಂದುವರಿಕೆ. |
ಮೂಲ: 2
3. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ರೂವಾರಿ: ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ (1974-2018)
ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1974 ರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯು ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದವರು 19ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು. ಇವರು ಮಠದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಅದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು.
3.1 ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವೇಕಾನಂದ
1949ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು, 1974ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದರು. ಪೀಠವೇರಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು: “ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಯಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಗುಡಿ-ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಲ್ಲ, ಜನರನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು. ಮಠವು ಕೇವಲ ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಜಾಗವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು, ಜನಜಾಗೃತಿಯ ತಾಣವಾಗಬೇಕು.” ಈ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಅವರ ಅದ್ಭುತ ವಾಗ್ಮಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು “ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವೇಕಾನಂದ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
3.2 ಕನ್ನಡ ಜಗದ್ಗುರು: ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪ್ರೇಮ
ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿರದೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಕಟ್ಟಾಳು ಆಗಿದ್ದರು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ನಾಡು-ನುಡಿಗಾಗಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ “ಕನ್ನಡ ಜಗದ್ಗುರು” ಎಂಬ ಬಿರುದು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.5 ಅವರು ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ದನಿ ಎತ್ತಿದ್ದು ಅವರ ಜಾತ್ಯತೀತ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
3.3 ಹಸಿರು ಸ್ವಾಮೀಜಿ: ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಳು
ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಅವರ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪರಿಸರ ನಾಶದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ನೇರ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು.
3.3.1 ಪೋಸ್ಕೋ (POSCO) ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟ
ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ ಪೋಸ್ಕೋ (POSCO) ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ರೈತರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಲವಾದ ಜನಚಳುವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಹಿಂಜರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರೈತ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಜಯವಾಗಿತ್ತು.
3.3.2 ಕಪ್ಪತ್ತಗುಡ್ಡ ಉಳಿಸಿ ಹೋರಾಟ
ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ‘ಕಪ್ಪತ್ತಗುಡ್ಡ’ವು ಅಪಾರ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯಂತಹ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳೂ ಇವೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಲಾಬಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಸರ್ಕಾರ, ಕಪ್ಪತ್ತಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ “ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ” (Conservation Reserve) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.
ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಠಾಧೀಶರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ “ಕಪ್ಪತ್ತಗುಡ್ಡ ಉಳಿಸಿ” ಆಂದೋಲನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. “ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಬಡವರ ಸಂಜೀವಿನಿ, ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅವಿರತ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಮತ್ತೆ ಕಪ್ಪತ್ತಗುಡ್ಡವನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಹೋರಾಟದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ “ಹಸಿರು ಸ್ವಾಮೀಜಿ” (Green Swami) ಎಂಬ ಅನ್ವರ್ಥನಾಮ ಬಂತು.
4. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ (JTVP)
“ಅರಿವೇ ಗುರು” ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವದಂತೆ, ಸಮಾಜದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಮಠವು, 1976ರಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇಂದು ಇದು 80 ರಿಂದ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿದೆ.
4.1 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರ
ಮಠದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಗದಗಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಧಾರವಾಡ, ಹಾವೇರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ವಿಜಯಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರುಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿವೆ. ಎಲ್.ಕೆ.ಜಿ. ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಹಂತದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೋಷ್ಟಕ 2: ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
| ವಿಭಾಗ | ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು | ಸ್ಥಳ | ಸ್ಥಾಪನೆ |
| ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ | ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ | ಗದಗ | 1997 |
| ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೇಂದ್ರ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ | ಗದಗ | 1985 | |
| ಷಣ್ಮುಖ ಶಿವಯೋಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ | ಜೇವರ್ಗಿ | 1985 | |
| ವೈದ್ಯಕೀಯ/ಆಯುರ್ವೇದ | ತೋಂಟದಾರ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು | ಗದಗ | – |
| ಎಸ್.ಎಸ್. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು | ಹಾವೇರಿ | 1992 | |
| ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ (ITI) | ಸರ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಸ್ಮಾರಕ ಐ.ಟಿ.ಐ | ಗದಗ | 1983 |
| ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಐ.ಟಿ.ಐ | ಡಂಬಳ | 1983 | |
| ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಐ.ಟಿ.ಐ | ಶಿರೋಳ | 1984 | |
| ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ ಐ.ಟಿ.ಐ | ಚಿಕ್ಕಪಡಸಲಗಿ | 2001 | |
| ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು | ಬಸವೇಶ್ವರ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು | ಗದಗ | 1991 |
| ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಬಿಸಿಎ ಕಾಲೇಜು | ಗದಗ | 2007 | |
| ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು | ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆ | ಗದಗ | 1980 |
| ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆ | ಡಂಬಳ | 1986 | |
| ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆಗಳು | ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆಗಳು (ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳ ಪ್ರೇರಣೆ) | ವಿವಿಧೆಡೆ | – |
4.2 ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಲಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಶರಣರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಿರೋಳದ ಐ.ಟಿ.ಐ ಗೆ “ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ” ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪಡಸಲಗಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ “ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ” ಹೆಸರಿಟ್ಟಿರುವುದು ಮಠದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೃಷಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಜೇವರ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ’ವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಠದ ಕೃಷಿ ಪರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
5. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ: ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಠವೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
5.1 ಪ್ರಕಟಣಾ ಸಾಧನೆಗಳು
ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿವೆ.
- ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರ ಒಡನಾಟ: ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು 1975 ರಿಂದ ಮಠದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸುಮಾರು 350 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರವೂ ಮಠವು ಅವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, “ಕನ್ನಡದ ಮಹಾಮಾರ್ಗ ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ” ಮತ್ತು “ಮರಾಠಿ ಕಲಬುರ್ಗಿ” ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: “ಬಸವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ” (ಮೂಲ: ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ) ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಠವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
- ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ “ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕಾಶನ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.
6. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ‘ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರ’
2018ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದ ನಂತರ, ಬೆಳಗಾವಿಯ ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಠದ ಶ್ರೀಗಳಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು 20ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರು ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಉಯಿಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
6.1 ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾಳಜಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ
ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಇವರು ‘ವನ ಸಂವರ್ಧನಾ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಮೂಲಕ ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 50 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
6.2 ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರ (Temple of Equality)
ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಗದಗ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ **”ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರ”**ವು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
- ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳ ಸಂಗಮ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ, ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ, ಬಸವಣ್ಣ, ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಉದ್ದೇಶ: ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯದಂತೆ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಸಾರುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಕುರಾನ್, ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು “ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವೇ ದೇಶದ ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕೈಪಿಡಿ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
7. ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೇವೆ
7.1 ನಿತ್ಯ ದಾಸೋಹ
“ದಾಸೋಹ”ವು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ಮಠದ ತುಮಕೂರು, ಗದಗ್ ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 15,000 ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದ (ಊಟ) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
7.2 ರೈತಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಮಠವು ರೈತರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಡಂಬಳದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
7.3 ಭಾವೈಕ್ಯತಾ ದಿವಸ
ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ರಂದು “ಭಾವೈಕ್ಯತಾ ದಿವಸ” (Integration Day) ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಗದಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾದ ‘ಐಕ್ಯ ಮಂಟಪ’ವು ಇಂದು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
8. ತೀರ್ಮಾನ
ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತಿಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸಮಾನತಾ ಮಂದಿರದವರೆಗೆ, ಮಠವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು, ದಾಸೋಹದ ಮೂಲಕ ಹಸಿವನ್ನು, ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳ ಮೂಲಕ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು, “ಲೋಕದ ಡೊಂಕ ನೀವೇಕೆ ತಿದ್ದುವಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ತನು ಸಂತೈಸಿಕೊಳ್ಳಿ” ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಮೀರಿ, ಲೋಕದ ಡೊಂಕನ್ನೂ ತಿದ್ದುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ “ಜಂಗಮ” (ಚಲನಶೀಲ) ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.