ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು ಶ್ರೀ ರಂಭಾಪುರಿ ಜಗದ್ಗುರು ವೀರಸಿಂಹಾಸನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ ಪೀಠ:

ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ

೧. ಪೀಠಿಕೆ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ನೆಲೆವೀಡು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ರಮಣೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತಪೋಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರಂಭಾಪುರಿ ವೀರಸಿಂಹಾಸನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ ಪೀಠವು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪಂಚಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ತುಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ‘ಮಲಯಾಚಲ’ ಅಥವಾ ‘ಬಲಿಹಳ್ಳಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪೀಠವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಂಚಪೀಠಗಳು (ರಂಭಾಪುರಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಕೇದಾರ, ಶ್ರೀಶೈಲ ಮತ್ತು ಕಾಶಿ) ಕೇವಲ ಮಠಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಸ್ತಂಭಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. “ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಶ್ಮೀರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಪೀಠವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಉಗಮ, ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಗುರು ಪರಂಪರೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅದು ನೀಡಿರುವ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

೨. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಉಗಮ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಾವು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ನಂಬಿಕೆಯಾದ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ‘ಲಿಂಗೋದ್ಭವ’ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಸ್ಥಾಪಕನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವನಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ.

೨.೧ ಶಿವಲಿಂಗದಿಂದ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಉದಯ

ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವನ ಐದು ಮುಖಗಳಿಂದ (ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ, ಅಘೋರ, ತತ್ಪುರುಷ, ಈಶಾನ) ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರು ಅವತರಿಸಿದರು. ಇವರು ಅಯೋನಿಜರು (ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಭುಗಳು (ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಟವಾದವರು) ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ವಿವಿಧ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಧರೆಗಿಳಿದು, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಆಚಾರ್ಯರು	ಶಿವನ ಮುಖ	ಉದ್ಭವ ಲಿಂಗ (ಸ್ಥಳ)	ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪೀಠ	ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು	ಸದ್ಯೋಜಾತ	ಸೋಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ (ಕೊಳ್ಳಿಪಾಕಿ)	ರಂಭಾಪುರಿ	ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ
ಶ್ರೀ ಮರುಳಾರಾಧ್ಯರು	ವಾಮದೇವ	ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ (ವಟವೃಕ್ಷ)	ಉಜ್ಜಯಿನಿ	ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
ಶ್ರೀ ಏಕೋರಾಮಾರಾಧ್ಯರು	ಅಘೋರ	ರಾಮನಾಥ ಲಿಂಗ (ದ್ರಾಕ್ಷಾರಾಮ)	ಕೇದಾರ	ಹಿಮಾಲಯ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ಶ್ರೀ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯರು	ತತ್ಪುರುಷ	ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಲಿಂಗ (ಶ್ರೀಶೈಲ)	ಶ್ರೀಶೈಲ	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವಾರಾಧ್ಯರು	ಈಶಾನ	ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ (ಕಾಶಿ)	ಕಾಶಿ	ವಾರಣಾಸಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ

೨.೨ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಸ್ಥಾಪನೆ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಮೂಲಪುರುಷರಾದ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆದೇಶದಂತೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಳ್ಳಿಪಾಕಿ (ಕೊಲನುಪಾಕ) ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದಿಂದ ಅವರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಕೊಳ್ಳಿಪಾಕಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶೈವ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.

ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಕೊಳ್ಳಿಪಾಕಿಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಲಯಾಚಲ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು) ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರವಾದ **”ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ”**ಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಂಥವು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು, ೧೦೧ ಸ್ಥಲಗಳನ್ನು (ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ, ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿ ಮತ್ತು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರ ಜ್ಞಾನಭೂಮಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

೨.೩ ಯುಗ ಯುಗಗಳ ಪರಂಪರೆ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಕಲಿಯುಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮಠದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲೂ ಆಚಾರ್ಯರು ಪೀಠವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

• ಕೃತಯುಗ: ಶ್ರೀ ಏಕಾಕ್ಷರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು.
• ತ್ರೇತಾಯುಗ: ಶ್ರೀ ಏಕವಕ್ತ್ರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು.
• ದ್ವಾಪರಯುಗ: ಶ್ರೀ ರೇಣುಕ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು.
• ಕಲಿಯುಗ: ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಸಿದ್ಧ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸುಮಾರು ೩೬೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.¹ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗಿಂತಲೂ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಪ್ರಬಲವಾದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.²

೩. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗುರು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವೀರಸಿಂಹಾಸನ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅದರ ಅಖಂಡವಾದ ಗುರು ಪರಂಪರೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ೧೨೧ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಪೀಠವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

೩.೧ ೧೨೧ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸರಪಳಿ

ಪೀಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗಿ, ಕೆಲವರು ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಠದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

1. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಸಿದ್ಧ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಭಗವತ್ಪಾದರು (ಕಲಿಯುಗದ ಆದಿ ಗುರುಗಳು)
2. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರುದ್ರಮುನೀಶ್ವರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು…
3. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ಪ್ರಸನ್ನ ರೇಣುಕ ವೀರಗಂಗಾಧರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು (೧೯೪೭ – ೧೯೮೨): ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪೀಠವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
4. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ಪ್ರಸನ್ನ ರೇಣುಕ ವೀರಸೋಮೇಶ್ವರ ರಾಜದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು (೧೯೯೨ – ಪ್ರಸ್ತುತ): ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು, ಇವರು ೧೯೯೨ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೬ ರಂದು ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದರು. ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಠವು ಆಧುನಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

೩.೨ “ವೀರಸಿಂಹಾಸನ”ದ ಮಹತ್ವ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವನ್ನು “ವೀರಸಿಂಹಾಸನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ “ವೀರ” ಎಂಬ ಪದವು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧದ ಶೌರ್ಯವನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು (ವೀರಮಾಹೇಶ್ವರ ತತ್ವ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನ, ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಸ್ತಿಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ಪೀಠಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗುರುಗಳು ರಾಜಗುರುಗಳಾಗಿ, ಅರಸರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಈ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಈ ವೀರಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿ “ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್” ನಡೆಸಿಕೊಡುವುದು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಆಡಳಿತದ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೈಭವ

ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲು. ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ.

೪.೧ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು

ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ :

1. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರನಾಥ: ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ.
2. ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ: ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಪೀಠದ ಗೋತ್ರಪುರುಷ. ವೀರಭದ್ರನ ಆರಾಧನೆಯು ವೀರಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.
3. ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿಮಾತೆ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ: ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಸ್ವರೂಪ. ಇದು ಪೀಠವು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತದೆ (ಶಕ್ತಿ-ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೈವಿಕ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

೪.೨ ೧೦೪ ಶಿವಲಿಂಗಗಳ ದರ್ಶನ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ೧೦೪ ಶಿವಲಿಂಗಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಈ ಲಿಂಗಗಳು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲ; ಇವು ಗತಿಸಿದ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿಂಗವು ಈ ಹಿಂದೆ ಪೀಠವನ್ನಾಳಿದ ಜಗದ್ಗುರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಪರೂಪ. ಭಕ್ತರು ಈ ಲಿಂಗಗಳ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಗುರು ಪರಂಪರೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು “ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮ” ತತ್ವದ ದೃಶ್ಯರೂಪವಾಗಿದೆ.

೪.೩ ಬೆಳೆಯುವ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹ

ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವು ಒಂದು ಪವಾಡವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಲ್ಲಿನ ನಂದಿಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿರುವ ಈ ವಿಸ್ಮಯವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

೪.೪ ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ

ಪೀಠವು ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ನದಿಯು ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ನದಿ ತಟದ ಧ್ಯಾನವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಮಠದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

೫. ದಾರ್ಶನಿಕ ಕೊಡುಗೆ: ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ವೀರಶೈವ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಗಂಗೋತ್ರಿಯೂ ಹೌದು. ಈ ಪೀಠದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ “ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ” ಗ್ರಂಥದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ.

೫.೧ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯ ಮಹತ್ವ

ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥವು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ. ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೦೧ ಸ್ಥಲಗಳು (ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸೋಪಾನಗಳು) ಇವೆ, ಇವು ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

೫.೨ ಪೀಠದ ಪಾತ್ರ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು “ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಸಂವಿಧಾನ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ವೀರಸೋಮೇಶ್ವರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನರು ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವು ವೇದಗಳಷ್ಟೇ ಪುರಾತನವಾದುದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಪೀಠವು ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

೬. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು: ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವು ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಆಚರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

೬.೧ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ

ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮಠದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಹೋಮ-ಹವನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜಗದ್ಗುರುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ರಾಜಗಾಂಭೀರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು, ಜಾನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು, ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳು ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಮೆರಗು ನೀಡುತ್ತವೆ.

೬.೨ ಬನ್ನಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಶಮೀ ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ

ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಊರ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ “ಶಮೀ ವೃಕ್ಷ”ಕ್ಕೆ (ಬನ್ನಿ ಮರ) ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. “ಶಮೀ ಪೂಜೆ”ಯ ನಂತರ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

೬.೩ ಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರ್

ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಠವು “ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್” ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ೨೦೨೪ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತತ ೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ದರ್ಬಾರ್ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದರ್ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಗಣ್ಯರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗದ್ಗುರುಗಳು “ವೀರಸಿಂಹಾಸನ”ವನ್ನೇರಿ, ರಾಜಗುರುವಿನಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಇದು ಮಠದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

೭. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಜ್ಞಾನ ದಾಸೋಹ

ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. “ವಿದ್ಯಾದಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ” ಎಂಬ ತತ್ವದಡಿ, ಮಠವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

೭.೧ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ (SJRES), ಬೆಂಗಳೂರು

೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಾನಿಗಳಿಂದ “ವೀರಶೈವ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ” ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠದ ಅಂದಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆನಂದರಾವ್ ಸರ್ಕಲ್ ಬಳಿ ಇದ್ದ ತಮ್ಮ ಮಠದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಈ ಉದಾರ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು “ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ” (SJRES) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಇಂದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ :

1. ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್. ಕಲಾ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು, ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ ರಸ್ತೆ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
2. ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್. ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು (Law College): ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಕಾಲೇಜು ಅನೇಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ವಕೀಲರನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.
3. ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE), ಎಚ್.ಬಿ.ಆರ್ ಲೇಔಟ್.
4. ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್. ಕೆಂಗೇರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE).
5. ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್. ಮಹಿಳಾ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ರಾಜಾಜಿನಗರ: ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುಮಾರು ೭,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಠವೊಂದು ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಬೃಹತ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅದರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

೭.೨ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ: ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ಮತ್ತು ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು

ಮಠದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ ಕೇವಲ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿಯಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀ ರಂಭಾಪುರಿ ಜಗದ್ಗುರು ವೀರಗಂಗಾಧರ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು” ಅನ್ನು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು NAAC ನಿಂದ ‘B+’ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಜಿ.ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಠದ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ದೀವಿಗೆಯಾಗಿವೆ.

೮. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ: ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ದಾಸೋಹ

“ದಾಸೋಹ” (ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಸೇವೆ) ಎಂಬುದು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಜೀವಾಳ. ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

೮.೧ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ

ಮಠಕ್ಕೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನಿಗೂ ಜಾತಿ, ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಉಚಿತ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯ ಅನ್ನದಾಸೋಹವು ಮಠದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಭೋಜನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

೮.೨ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹಗಳು

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಧು-ವರರಿಗೆ ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಠವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗೂ ಸಾವಿರಾರು ಜೋಡಿಗಳು ಮಠದ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

೮.೩ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಮೇಳಗಳು

ಮಠದ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗದವರು. ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಠವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮೇಳಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ತಳಿಗಳ ಪರಿಚಯ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಈ ಮೇಳಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

೮.೪ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥ (ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ)

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಠವು ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳು, ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಕೋರ್ಟು-ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯದೆ, ಗುರುಗಳ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಜನರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

೯. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು: ಆಧುನಿಕತೆಯ ಹರಿಕಾರರು

೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೨೧ನೇ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಜಗದ್ಗುರು ಪ್ರಸನ್ನ ರೇಣುಕ ವೀರಸೋಮೇಶ್ವರ ರಾಜದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಭಗವತ್ಪಾದರು, ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು: ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೈಟೆಕ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಪಡೆದಿವೆ. “ಗುರು ಭವನ” ನಿರ್ಮಾಣ, ದೇವಾಲಯಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇವರ ಸಾಧನೆಗಳು.
• ಅಷ್ಟ ಸೂತ್ರಗಳು: ಸಮಾಜದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇವರು “ಅಷ್ಟ ಸೂತ್ರ”ಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.⁵
• ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ: ಇವರು ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು, ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ: ಇವರು ದಲಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮಠಾಧೀಶರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮೂಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವಾದಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ).²⁴

೧೦. ಉಪಸಂಹಾರ

ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನ ಶ್ರೀ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವಂತ ಇತಿಹಾಸ. ಪೌರಾಣಿಕ ಯುಗಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೂ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಅದರ ಪಯಣ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುವಂತಹುದು.

“ಶಿವನಿಗಿಂತ ಶಿವಶರಣರೇ ಮೇಲು” ಎಂಬ ತತ್ವದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್ ನಂತಹ ರಾಜವೈಭವದ ಆಚರಣೆಗಳು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಅನ್ನದಾಸೋಹದಂತಹ ಸೇವೆಯು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಠದ ಸಮತೋಲಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ, ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿರುವ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

---

ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು:

ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು 1 ರಿಂದ 25 ರವರೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು (Snippets) ಆಧರಿಸಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಗಳಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳು	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪಕರು	ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು
ಸ್ಥಳ	ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ನದಿ	ತುಂಗಾ-ಭದ್ರಾ ನದಿ ತೀರ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು	ಶ್ರೀ ವೀರಸೋಮೇಶ್ವರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು (೧೨೧ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು)
ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ	ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್, ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ
ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ	ಶಕ್ತಿ-ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ (ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ)
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ	ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು