ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠ:

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಗುರು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು

1. ಪೀಠಿಕೆ: ಕಪಿಲಾ ನದಿ ದಡದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ

ಕರ್ಣಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠ (ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ವೀರಸಿಂಹಾಸನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ) ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಈ ಮಠವು ‘ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ’ (ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ) ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಅವಿರತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿರುವ ಈ ಮಠವು, ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಮತ್ತು “ದಾಸೋಹ” ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಲೇ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿರುವ ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿವೆ. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದವರೆಗೂ, ಮಠವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಗುರು ಪರಂಪರೆ, ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

2. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಗಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ

2.1 10ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸಂಧಾನ

ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಚೋಳರು ಮತ್ತು ಗಂಗರ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗರ ರಾಜ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಚಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರು ಆದಿ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಶಿವಯೋಗಿ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು. ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮುತ್ಸದ್ದಿತನದಿಂದ, ಅವರು ಯುದ್ಧನಿರತ ಈ ಇಬ್ಬರು ರಾಜರ ನಡುವೆ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿ, ಸಂಭಾವ್ಯ ರಕ್ತಪಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳು ಮಿತ್ರರಾದರು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯೇ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಲವಾದ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು.

2.2 ಮಠದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಚೋಳರ ಕೊಡುಗೆ

ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನು, ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೋರಿಕೊಂಡನು. ರಾಜನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ, ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವು ಶಾಂತಿಯ ತೋಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಮಠದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಂದಿನ ರಾಜರಾದ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಎರಡನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಈಶಾನೇಶ್ವರ ಒಡೆಯರ್ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಚೋಳ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 1032 ರ ಶಾಸನವೊಂದು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಠದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

2.3 ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ

“ಶಿವರಾತ್ರಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ ಚರಿತ, ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಚೂಡಾಮಣಿ ಮತ್ತು ಗಣಸಹಸ್ರನಾಮದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದಿ ಗುರುಗಳಾದ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಬಂದ ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಈ ಹೆಸರಿನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

3. ಗುರು ಪರಂಪರೆ: ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅವಿರತ ಸರಪಳಿ

ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವಲ್ಲ, ಅದು ತ್ಯಾಗಜೀವಿಗಳಾದ ಯೋಗಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಇತಿಹಾಸ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, 24 ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಠದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ 1: ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಗುರು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ	ಜಗದ್ಗುರುಗಳು	ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು/ವಿಶೇಷತೆಗಳು
1	ಆದಿ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಶಿವಯೋಗಿ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಮಠದ ಸ್ಥಾಪಕರು; ಗಂಗರು ಮತ್ತು ಚೋಳರ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ; 10ನೇ ಶತಮಾನ.
2	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಈಶಾನೇಶ್ವರ ಒಡೆಯರ್ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರು.
3	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ನಿಜಲಿಂಗ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ.
4	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದನಂಜ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	–
5	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಕಪಿಪಿನಂಜುಂಡ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	–
…	(ಮಧ್ಯಂತರ ಗುರುಗಳು)	ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ.
12	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಇಮ್ಮಡಿ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	–
21	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	–
22	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಮಂತ್ರಮಹರ್ಷಿ ಪಟ್ಟದ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ/20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ; ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ; ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ; ‘ಷಡಕ್ಷರಿ ಮಹಾಮಂತ್ರ’ದ ಅನುಷ್ಠಾನ.
23	ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಆಧುನಿಕ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಶಿಲ್ಪಿ; ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಸ್ಥಾಪಕರು (1954); ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ.
24	ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು	ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು; ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ; ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಮ್ಮಿಲನ; ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್ ಮಿಷನ್ (USA) ಸ್ಥಾಪನೆ.

3.1 ಮಂತ್ರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು (22ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು)

22ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಮಂತ್ರಮಹರ್ಷಿ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮಠದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುಗಪುರುಷರು. ಅವರು 1887ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೀಠವನ್ನೇರಿದರು. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಠದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಷಡಕ್ಷರಿ ಮಹಾಮಂತ್ರ’ವನ್ನು ಒಂದು ಕೋಟಿ ಬಾರಿ ಬರೆಯುವ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ “ಮಂತ್ರ ಮಹರ್ಷಿ” ಎಂಬ ಬಿರುದು ಬಂದಿತು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರಾದ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾದ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಡಾ. ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಂತಹ ಗಣ್ಯರು ಇವರ ತಪಃಶಕ್ತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿದ್ದರು.

3.2 ರಾಜಗುರು ತಿಲಕ ಡಾ. ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು (23ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು)

ಇಂದಿನ ಬೃಹತ್ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪಿ 23ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು. 1916ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೀಠವನ್ನೇರಿದರು. ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ, ಅಜ್ಞಾನವೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲ ಎಂದು ಅರಿತ ಅವರು, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು.

ನಿರಂಜನಾಲಯದ ಆರಂಭ: 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪರದಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಅವರು, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಾದ “ನಿರಂಜನಾಲಯ”ದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವೇ ಮುಂದೆ 1954ರಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.

4. ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ: ಮಠದ ತಾತ್ವಿಕ ತಳಹದಿ

ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿ ‘ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ’ ಎಂಬ ತತ್ವ. ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಮಾಜದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದೇ ದಾಸೋಹ.

1. ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ: ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು. ಸುತ್ತೂರು ಮಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.⁹
2. ಅಕ್ಷರ (ಜ್ಞಾನ) ದಾಸೋಹ: ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು. ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿದೆ.
3. ಆರೋಗ್ಯ ದಾಸೋಹ: ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು. ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.³

5. ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠ: ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿ

1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠ (JSSMVP) ಇಂದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂದು 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

5.1 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠವು ಶಿಶುವಿಹಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಹಂತದವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಶಾಲೆಗಳು.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಐಟಿಐಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು.
• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ: ವೈದ್ಯಕೀಯ, ದಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಫಾರ್ಮಸಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು.
• ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ: ಅಂಗವಿಕಲರಿಗಾಗಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.

5.2 ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ:

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (JSS AHER)

2008ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇದು (ಹಿಂದೆ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ದಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಊಟಿ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರಿನ ಫಾರ್ಮಸಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

• ಮಾನ್ಯತೆ: NAAC ನಿಂದ A+ ಗ್ರೇಡ್ (3.47 CGPA) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
• ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ಟೈಮ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (THE) ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ: ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (JSS STU)

ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು (SJCE) ಈಗ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು (JSSATE)

ಬೆಂಗಳೂರು, ನೋಯ್ಡಾ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (JSSATE) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಠವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

5.3 ಅಂತರ್ಗತ ಶಿಕ್ಷಣ (Inclusive Education)

ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಮಠದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

• ಸುತ್ತೂರು ಉಚಿತ ವಸತಿ ಶಾಲೆ: ಸುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಸತಿ, ಊಟ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಬೃಹತ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ-ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.¹²
• ಅಂಗವಿಕಲರಿಗಾಗಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ (JSSPPH): ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಅಂಗವಿಕಲರ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷವುಳ್ಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಹನಾ ಶಾಲೆಗಳು: ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

6. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಜೀವಿನಿ: ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಬಡ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. 1974ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಇಂದು ಬೃಹತ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಜಾಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

6.1 ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮೈಸೂರು

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ 1,800 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: 260 ತುರ್ತು ನಿಗಾ ಘಟಕ (ICU) ಹಾಸಿಗೆಗಳು, 37 ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು 55 ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳಿವೆ. 3 ಟೆಸ್ಲಾ ಎಂಆರ್‌ಐ (MRI), 128 ಸ್ಲೈಸ್ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸೇವೆ: ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಮೈಸೂರು, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಮಂಡ್ಯ, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

6.2 ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಶಿಬಿರಗಳು

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬರಲಾಗದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗಾಗಿ ಮಠವು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ತಪಾಸಣೆ, ಹೃದಯ ತಪಾಸಣೆ, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆ ಶಿಬಿರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಸ್ವರ್ಣ ಪ್ರಾಶನ: ಮಕ್ಕಳ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯ ‘ಸ್ವರ್ಣ ಪ್ರಾಶನ’ ಹನಿಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ನಿಧಿ: ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಯಾರೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ‘ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ನಿಧಿ’ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

6.3 ಮಾದರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಗ್ರಾಮ (Model Health Village)

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣ ಹೃದಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು “ಮಾದರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಗ್ರಾಮ”ವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

7. ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾಯಕ

ರೈತ ದೇಶದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿರುವ ಸುತ್ತೂರು ಮಠ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.

7.1 ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK)

1994ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಅನುಸಂಧಾನ ಪರಿಷತ್ (ICAR) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

• ಭೂದಾನ: ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಠವು 52 ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
• ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ರೈತರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು, ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷೆ, ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ. ಲ್ಯಾಬ್ ಟು ಲ್ಯಾಂಡ್ (Lab to Land) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

7.2 ಸುವರ್ಣ ಗ್ರಾಮೋದಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ದತ್ತು ಯೋಜನೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಸುವರ್ಣ ಗ್ರಾಮೋದಯ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮಠವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದೆ.

• ಗ್ರಾಮ ದತ್ತು: ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ಬೆಂಗಳೂರು) ನ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಘಟಕವು ಅಗರ (Agara) ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದು, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನ, ಶಾಲಾ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.
• ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗಾಗಿ ನೂರಾರು ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮಠವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದೆ.

8. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ: ಸುತ್ತೂರು ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ಅಥವಾ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸುತ್ತೂರು ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿರದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನವಾಗಿದೆ. 6 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

8.1 ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು

ಜಾತ್ರೆಯು ಆದಿ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

1. ರಥೋತ್ಸವ: ಅಲಂಕೃತ ರಥದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ.
2. ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ: ಕಪಿಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ.
3. ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವ: ಸಾವಿರಾರು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ.
4. ಮಹದೇಶ್ವರ ಕೊಂಡೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ಕೊಂಡೋತ್ಸವ: ಭಕ್ತರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂಡ ಹಾಯುವ ಆಚರಣೆ.
5. ಅನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ: ಅನ್ನ ದಾಸೋಹದ ಮಹತ್ವ ಸಾರುವ ಉತ್ಸವ.
6. ಹಾಲರುವೆ ಉತ್ಸವ: ವಿಶೇಷ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ.

8.2 ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

• ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಚೇತನರ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಧು-ವರರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ಮಾಂಗಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಠವೇ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ (Cattle Fair): ರೈತರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಬೃಹತ್ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ತಳಿಯ ರಾಸುಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದೇಶೀಯ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ‘ಸುತ್ತೂರು ಕೇಸರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಸುತ್ತೂರು ಕುಮಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಪಟ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ: ಕೃಷಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನಾಟಕೋತ್ಸವ: ‘ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ’, ‘ದಕ್ಷಯಜ್ಞ’, ‘ಶನಿ ಮಹಾತ್ಮೆ’ ಮತ್ತು ‘ರಾಜ ವಿಕ್ರಮ’ ದಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

8.3 ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ

ಮಠವು ‘ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು’ ಮೂಲಕ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಅನೇಕ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.³

9. ಜಾಗತಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುಸಂಗಮ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತೂರು ಮಠವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

9.1 ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್ ಮಿಷನ್, ಅಮೇರಿಕಾ

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

9.2 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಹಾಗೂ ಮಾರಿಷಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಠವು ತನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

9.3 ಗುರುಸಂಗಮ (Gurusangamam)

ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಠಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ‘ಗುರುಸಂಗಮ’ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

10. ಉಪಸಂಹಾರ

ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣಾ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ರಾಜರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆದಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಇಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳವರೆಗಿನ ಈ ಪಯಣ ಅದ್ಭುತವಾದುದು.

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳ ಪಾಲಿನ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ರೈತರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದೆ. ‘ಮಾನವ ಸೇವೆಯೇ ಮಾಧವ ಸೇವೆ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಶ್ರೀ ಸುತ್ತೂರು ಮಠವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಮನುಕುಲದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸುತ್ತೂರು ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

---

ಅನುಬಂಧ: ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

ಕ್ಷೇತ್ರ	ಸಂಸ್ಥೆ/ಯೋಜನೆ	ವಿವರಗಳು
ಶಿಕ್ಷಣ	ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠ	300+ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, 1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, 2 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು.
ಆರೋಗ್ಯ	ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆ	1,800 ಹಾಸಿಗೆಗಳು, 260 ಐಸಿಯು ಹಾಸಿಗೆಗಳು, 37 ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳು.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೇವೆ	ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK)	52 ಎಕರೆ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ತಾಕು, ರೈತ ತರಬೇತಿ.
ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ	ಉಚಿತ ವಸತಿ ಶಾಲೆ	4,000+ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ	ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ	ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ, ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರ ಸಮಾಗಮ.
ಜಾಗತಿಕ	ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್ ಮಿಷನ್	ಯುಎಸ್ಎ, ದುಬೈ, ಮಾರಿಷಸ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳು.