ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅನುಭಾವಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯದ ಸಾಕಾರ

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ (Karnataka) ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂಪಟವು, ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ (Socio-religious revolution) ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದೇ ಶರಣ ಚಳುವಳಿ (Sharana Movement). ಅಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣದ (Kalyana) ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ಕಳಚೂರಿ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜವು ಕಠಿಣವಾದ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ (Caste system), ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ (Temple-centric economy) ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತಾ, ಸಮಾನತೆಯ ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟವರು ವಚನಕಾರರು (Vachanakaras). ಈ ಶರಣರ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು (Basavanna) ಚಳುವಳಿಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯು (Akka Mahadevi) ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಈ ಇಡೀ ಚಳುವಳಿಯ ಬೌದ್ಧಿಕ, ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಿಕ (Mystic) ಶೃಂಗವಾಗಿ ನಿಂತವರು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು (Allama Prabhu). ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಕೇವಲ ವಚನಕಾರರಾಗಿರದೆ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಗಿ (Exalted yogi), ಜ್ಞಾನಿ (Enlightened philosopher) ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ಜೀವನ, ಅವರ ‘ಶೂನ್ಯ’ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Philosophy of Shunya), ಅವರ ಬೆಡಗಿನ ವಚನಗಳ ನಿಗೂಢತೆ (Esotericism of Bedagina Vachanas), ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಅನುಭಾವಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳ (Global mystic traditions) ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

1. ‘ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು’ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ (Etymology and Meaning)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ (Etymology) ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿವೆ. ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ಸಂಗಮ (Union of Shiva and Shakti): ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಅಲ್ಲಮ’ ಎಂದರೆ ‘ಮಾತೃದೇವತೆ’ (Mother goddess). ಹಳಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಮ’ ಎಂದರೆ ‘ಅಪ್ಪ’ ಅಥವಾ ‘ಅಯ್ಯ’ (Father). ಹೀಗಾಗಿ ‘ಅಲ್ಲಮ’ ಎನ್ನುವ ಪದವು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯರ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು (Confluence of Parashiva and Mothergoddess) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಿರಾಕರಣಾ ತತ್ವ (Philosophy of Negation): ಅದ್ವೈತ ದರ್ಶನದ ‘ನೇತಿ ನೇತಿ’ (Not this, not this) ತತ್ವದಂತೆ, ಈ ಮಾಯೆಯ ಜಗತ್ತು ‘ಅಲ್ಲ’, ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರಲು ಅವರು ‘ಅಲ್ಲ-ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗವಿದು.
• ಭಾಷಿಕ ಮೂಲ (Linguistic Roots): ಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕ ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರ (Chidananda Murthy) ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ‘ಅಲ್ಲ’ (Alla) ಎಂಬ ಮೂಲ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಇದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಡಾ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು (Dr. L. Basavaraju) ಅವರಂತಹ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅರಬ್ಬಿ ಭಾಷೆಯ ‘ಅಲ್ಲಾಮ’ (Allama – Scholar/Philosopher) ಅಥವಾ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧರ ‘ಲಾಮಾ’ (Lama – Master) ಪದಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಆಗಿರಬಹುದು; ಆದರೂ ಈ ವಾದವು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.
• ‘ಪ್ರಭುದೇವ’ (Prabhudeva): ಪ್ರಭು ಎಂದರೆ ‘ಒಡೆಯ’. ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಧಿಪತಿ (Spiritual Master) ಅಥವಾ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ (Emperor of Purity – Niranjana Chakravarthi) ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶರಣರೆಲ್ಲರೂ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಭುದೇವ ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

2. ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು (Philosophical & Metaphysical Framework)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ದಾರ್ಶನಿಕ ನಿಲುವುಗಳು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ (Indian Philosophy) ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತರ್ಕಗಳಾಗಿರದೆ, ನೇರವಾದ ಅನುಭಾವ (Mystic intuition / Anubhava) ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ.

‘ಶೂನ್ಯ’ (The Void) ಮತ್ತು ‘ಬಯಲು’ (The Absolute) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ತಾತ್ವಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಪರಮೋಚ್ಚ ಬಿಂದುವೇ ‘ಶೂನ್ಯ’ (Shunya) ಮತ್ತು ‘ಬಯಲು’ (Bayalu). ಶಬ್ದಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ರಿಕ್ತತೆ (Cipher / Nothingness) ಎಂದೆನಿಸಿದರೂ, ಅಲ್ಲಮರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಮಸತ್ಯದ (The Absolute) ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲಮರು ಶೂನ್ಯವನ್ನು ‘ಒಂದಿಲ್ಲದ ಬಿಂದು’ (A point without one) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಭೌತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು (Material emanations) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಈ ಬಿಂದುವು (Bindu) ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸತ್ವವನ್ನು (Spiritual essence) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗೆ (Human intellect) ನಿಲುಕದ, ಯಾವುದೇ ಗುಣವಾಚಕಗಳಿಂದ (Predicates) ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ಪರಮಸ್ಥಿತಿ. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ (Zero) ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಮರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವೂ ಶೂನ್ಯ, ಬೆಳೆದದ್ದೂ ಶೂನ್ಯ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಯವಾಗುವುದೂ ಅದೇ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ. ಈ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ ‘ಗುಹೇಶ್ವರಲಿಂಗ’ (Guheshwaralinga) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Philosophical Doctrine)	ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ (Core Nature & Ultimate Reality)	ಜೀವಾತ್ಮದ ನೆಲೆ (Status of the Self)	ಮುಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Concept of Liberation)
ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ಶೂನ್ಯ/ಬಯಲು (Allama’s Shunya/Bayalu)	ಶೂನ್ಯವು ‘ಒಂದಿಲ್ಲದ ಬಿಂದು’. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯ ಸಂಕೇತ (Dynamic fullness). ಜಗತ್ತು ಪರಶಿವನ ಲೀಲೆ; ಇದು ಶಕ್ತಿ-ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ (Shakti-Vishishtadvaita).	ಜೀವಾತ್ಮವು (ಅಂಗ – Anga) ಪರಮಾತ್ಮನಷ್ಟೇ (ಲಿಂಗ – Linga) ಸತ್ಯವಾದ ತತ್ವ (Tattva of Reality). ಇದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲ, ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.	ಲಿಂಗಾಂಗ ಸಾಮರಸ್ಯ (Union of Anga and Linga). ಅನಂತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಯೂ ಜೀವಾತ್ಮದ ಸತ್ವ ಅಳಿಯದ ಸ್ಥಿತಿ (Infinitize the finite self without destroying it). ‘ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ’ಯೇ (Attainment of Shunya) ಅಂತಿಮ ಗುರಿ.
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಶೂನ್ಯತೆ (Buddhist Shunyata)	ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಭಾವವಿಲ್ಲ (Empty of intrinsic existence). ಇದು ಪ್ರತ್ಯೀತ್ಯಸಮುತ್ಪಾದದ (Dependent Origination) ಪ್ರತೀಕ.	ಜೀವಾತ್ಮವು (Self) ಕೇವಲ ಐದು ಸ್ಕಂಧಗಳ (Five Skandhas) ಅಥವಾ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಸಮೂಹ. ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆತ್ಮವಿಲ್ಲ (ಅನಾತ್ಮ – Anatta).	ನಿರ್ವಾಣ (Nirvana) – ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ. ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮೂಲನೆ.
ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ (Advaita Vedanta)	ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಸತ್ಯ, ಜಗತ್ತು ಮಿಥ್ಯೆ (Brahman alone is real). ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕೇವಲ ಮಾಯೆ (Illusion). ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಸತ್ಯವಿಲ್ಲ.	ಜೀವಾತ್ಮವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಷ್ಟೇ (Illusionary reflection). ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ; ಅದು ಅಜ್ಞಾನದ ಫಲಿತಾಂಶ.	ಮೋಕ್ಷ (Moksha) – ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಅರಿವು (ಜ್ಞಾನ – Knowledge). ಅಹಂಕಾರದ ನಾಶದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಲೀನ.

ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ‘ಶೂನ್ಯತೆ’ (Shunyata) ಎನ್ನುವುದು ವಸ್ತುಗಳ ಅಂತರ್ಗತ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿರಾಕರಣೆಯಾದರೆ (Phenomenological analysis of experience), ಅಲ್ಲಮರ ಶೂನ್ಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧರು ಜೀವಾತ್ಮವನ್ನು ಐದು ಸ್ಕಂಧಗಳ (Five skandhas) ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮೂಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅನುಭವವಾದವನ್ನು (Empirical view) ಅಲ್ಲಮರು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಆ ವಾದವು ಆತ್ಮದ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯನ್ನು (Unity and continuity of the enduring self) ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಶಾಂಕರರ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತವು (Advaita Vedanta) ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮಿಥ್ಯೆ ಎಂದರೆ, ಅಲ್ಲಮರ ‘ಶಕ್ತಿ-ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ’ವು (Shakti-Vishishtadvaita) ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದ್ವೈತವು ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ (Illusionary reflection) ಎಂದರೆ, ಅಲ್ಲಮರು ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು (ಅಂಗ) ಪರಮಾತ್ಮನಷ್ಟೇ (ಲಿಂಗ) ಸತ್ಯವಾದ ‘ತತ್ವ’ (Tattva of Reality) ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಮರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವರೊಡನೆ ಒಂದಾಗುವುದೆಂದರೆ ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದೇವರು ಜೀವಾತ್ಮನ ಸೀಮಿತತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡದೆ ಅದನ್ನು ಅನಂತವನ್ನಾಗಿ (Infinitize the content of the finite self) ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆ: ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪರಮಸತ್ಯ (Epistemology: Body, Mind, and Ultimate Truth)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯು (Epistemology) ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದದ್ದು. ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಸುವಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ಇಂದ್ರಿಯಾನುಭವ (Sense perception / Pratyakasha), ತರ್ಕ (Inference / Anumana), ಅಥವಾ ಆಗಮಗಳನ್ನು (Testimony / Agama) ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇವೆಲ್ಲದರ ಆಚೆಗಿನ ‘ಅನುಭಾವ’ವನ್ನು (Spiritual intuition / Anubhava) ಪರಮ ಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವೀರಶೈವ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ‘ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ’ (Shat-sthala) ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮನುಷ್ಯನ ಭೌತಿಕ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ತತ್ವಜ್ಞಾನಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಪಾಪದ ಕೂಪವೆಂದೋ ಅಥವಾ ಮಾಯೆಯೆಂದೋ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಮರು ದೇಹವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುವ ವಾಹನವೆಂದು (Moving temple) ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಷಟ್‌ಸ್ಥಲದ ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಕ್ತ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಪ್ರಸಾದಿ, ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ, ಶರಣ ಮತ್ತು ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ‘ಪ್ರಾಣಲಿಂಗ-ಸ್ಥಲ’ದಲ್ಲಿ (Pranalinga-sthala) ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ (Pranayama) ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಧ್ಯಾನದ (Hatha Yoga practices on Chakras) ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಶರಣ-ಸ್ಥಲ’ದಲ್ಲಿ (Sharana-sthala) ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ‘ನಾನು’ (Sense of ‘I’ / Bhaava) ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ‘ಐಕ್ಯ-ಸ್ಥಲ’ದಲ್ಲಿ (Aikya-sthala) ಜೀವಾತ್ಮನು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕೇವಲ ‘ವಸ್ತು-ರಹಿತ ಪ್ರಜ್ಞೆ’ (Objectless consciousness) ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸಾಧಕನು ‘ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ’ಯನ್ನು (Absolute lucid trance) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

3. ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಾಯಕ (The Socio-Political & Institutional Leader)

12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳುವಳಿಯು ಕೇವಲ ಮಠಮಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವರ್ಗ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Patriarchy) ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ನೀಡಿದ ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ದ (Anubhava Mantapa – The Hall of Spiritual Experience) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಕಾಯಕ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ (Role in Kayaka Movement)

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು (First parliament in the world) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು (Spiritual attainment) ಸಾಧಿಸಿದವರಿಗಾಗಿ ‘ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ’ವನ್ನು (Shunya Peetha / The Throne of Void) ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ (Kalyana) ಆಗಮಿಸಿದ ಅಲ್ಲಮರನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರೇ ವಿನಂತಿಸಿ ಈ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.

ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ನಿಗೂಢ ಸಂಕೇತ (Symbolism of the Shunya Peetha): ಬಸವಣ್ಣನವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಶೂನ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನವು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಆಸನವಾಗಿರದೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢವಾದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪೀಠವು ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ಚಿನ್ನದ ಶಿಖರವನ್ನು (Golden peak studded with jewels) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿತವಾದ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು (Sharp pointed swords) ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರಚನೆಯು ಸಾಧಕನಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು (Emotions of terror and joy) ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪೀಠವನ್ನು ಏರುವ ಮಾರ್ಗವು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ನಕಲಿ ಜಂಗಮರು (False Jangamas) ಈ ಪೀಠವೇರಲು ಹೆದರಲಿ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವಿತ್ತು.

ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಾಯಕ (Kayaka – meaningful work) ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ (Dasoha – compassionate sharing) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮರ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿಯದು. ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ದೈವಿಕ ಸಾಧನೆ ಅಪೂರ್ಣ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. “ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕವಾದರೂ ಅದು ‘ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು'” (The deed you do must lead to the knowledge of the other Thing) ಎಂದು ಅವರು ಸಾರಿದರು. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹಗಳು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗದೆ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ (Equitable distribution of wealth) ಮತ್ತು ಜನ್ಮ-ಆಧಾರಿತ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Varna system) ಮುರಿಯುವ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ (Economic critique) ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು.

ಶರಣರ ನಡುವಿನ ನಿಯಂತ್ರಕ, ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮುಖಾಮುಖಿ (The Ultimate Critic of the Sharanas)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಶರಣರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಾಗಿರದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಟೋವಿನ ಸಂವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ರಟೀಸ್ (Socrates) ಹೇಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ’ಯ (Shunya Sampadane) ಸಂವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮರು ಕೇಂದ್ರ ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದರು.

• ಬಸವಣ್ಣನವರ ಭಕ್ತಿಯ ವಿಮರ್ಶೆ (Critique of Basavanna’s Devotion): ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಕೇವಲ ಇತರ ಶರಣರನ್ನಲ್ಲ, ಸ್ವತಃ ಚಳುವಳಿಯ ರೂವಾರಿ ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಂಗಮರ ಮೇಲಿನ ಭಾವುಕ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ (One-sided attachment to sham Jangamas) ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಮರು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಬರಿ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹವಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಭಕ್ತಿಯು ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯಬೇಕು (Faith must be joined with knowledge) ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಭೌತಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಶರಣರು, ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅವರು “ಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗಿನ ವೈರಾಗ್ಯವೇ (Knowledge and dispassion) ನಿಜವಾದ ಶರಣ” ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದರು.
• ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯೊಂದಿಗಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷ (Dialogue with Akka Mahadevi): ಕೌಶಿಕನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಮರು ಕಠಿಣವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ (Acid test) ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಮೇಲಿನ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ನಿನ್ನ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದನೆಯ ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಏಕೆ ಬಳಸಿದ್ದೀಯಾ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ನಾಚಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಆಂತರಿಕ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿದೆ (Purity of intention and spiritual focus) ಎಂಬುದನ್ನು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ತನ್ನ ನಿಖರವಾದ ಉತ್ತರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸಿದ್ಧರಾಮನೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದ (Encounter with Siddharama): ಕೆರೆ-ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ‘ಕರ್ಮಯೋಗಿ’ಯಾಗಿದ್ದ (Karma Yogi / Philanthropist) ಸಿದ್ಧರಾಮನಿಗೆ, ಕೇವಲ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಬಹುದೇ ಹೊರತು ಅಂತಿಮ ಮುಕ್ತಿಗೆ (Liberation) ಅದು ಸಾಲದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿ, ಆತನನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರಿವಿನೆಡೆಗೆ (Knowledge / Shiva Yoga) ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

4. ಕನ್ನಡ ನುಡಿ-ನಡೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (Contribution to Kannada Language, Conduct and Society)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಆಗಮ-ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಗಹನವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ (Spoken Kannada) ತಂದರು. “ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು…” ಎನ್ನುವ ತತ್ವದಂತೆ, ವಚನಕಾರರು ನುಡಿ (Speech) ಮತ್ತು ನಡೆಯ (Action) ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಸಾರಿದರು; ಈ ಐಕ್ಯತೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಶಿವಪೂಜೆ (Unity of speech and action is central to worship of Shiva) ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

ಜಾತೀಯತೆ, ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಪ್ಪಟ ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಬೆಡಗಿನ ವಚನಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (Expressive capability) ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಬಾಗಿಲನ್ನು (Democratization of knowledge) ತೆರೆದವು.

5. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ‘ಬೆಡಗಿನ ವಚನಗಳು’ (Literary Genius & ‘Bedagina Vachanas’)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಅವರ ‘ಬೆಡಗಿನ ವಚನಗಳು’ (Bedagina Vachanas / Enigmatic or Fancy Poems). ಬಸವಣ್ಣ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಮರ ವಚನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ, ವಿರೋಧಾಭಾಸದ (Paradoxical) ಮತ್ತು ಗೂಢವಾದ ರೂಪಕಗಳ (Metaphors) ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿವೆ.

ಬೆಡಗಿನ ವಚನಗಳ ತಾತ್ವಿಕ ಸ್ವರೂಪ (Style and Nature of Bedagu)

ಈ ವಚನಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಸಂಧ್ಯಾ ಭಾಷೆ’ (Twilight or topsy-turvy language) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಮರು ತಮ್ಮ ಅನುಭಾವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅನರ್ಹರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ನಾಥ ಪಂಥದ (Natha Pantha tradition) ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಅರ್ಥವಿರುತ್ತದೆ (Definite meaning attached to it).

ವಚನಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗೂಢಾರ್ಥದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Deep Esoteric Deconstruction)

ಉದಾಹರಣೆ 1: ವಿಚಿತ್ರ ಗಿಣಿಯ ರೂಪಕ (The Metaphor of the Strange Parrot)

English Translation: “On Heaven’s expanse A strange parrot was born… But of that one parrot There are born five and twenty. Brahma was the parrot’s cage, Vishnu his victuals; And Rudra his perch…”

Esoteric Deconstruction (ನಿಗೂಢ ಅರ್ಥದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ):

ಇಲ್ಲಿ ‘ಗಗನದ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಚಿತ್ರ ಗಿಣಿ’ (Strange parrot) ಎಂದರೆ ಮಾಯೆ (Maya) ಅಥವಾ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಆ ಗಿಣಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮರಿಗಳು (Five and twenty offspring) ಸಾಂಖ್ಯ ದರ್ಶನದ (Sankhya Philosophy) 25 ತತ್ವಗಳನ್ನು (25 Tattvas) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರ ಈ ಮಾಯೆಯ ಆಟದ ಕೇವಲ ಪರಿಕರಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅರಿವಿನ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಯೆಯು ಶೂನ್ಯವಾದಾಗ, ಕೇವಲ ಗುಹೇಶ್ವರನ ನಿರಾಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ 2: ವಿಚಿತ್ರ ಹಸುವಿನ ರೂಪಕ (The Metaphor of the Curious Cow)

English Translation: “It is a curious cow of a small shape having an udder of abnormal size. With horn of palmyra height”

Esoteric Deconstruction (ನಿಗೂಢ ಅರ್ಥದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ):

ಇಲ್ಲಿ ‘ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಹಸು’ (Curious cow) ಎಂದರೆ ಜೀವಾತ್ಮ (Jiva). ಆ ಚಿಕ್ಕ ಹಸುವಿಗೆ ತಾಳೆಮರದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಎರಡು ‘ಕೊಂಬುಗಳಿವೆ’; ಇವು ಮನುಷ್ಯನ ‘ನಾನು’ (I) ಮತ್ತು ‘ನನ್ನದು’ (Mine) ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ (Ego) ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಅಸಹಜ ಗಾತ್ರದ ‘ಕೆಚ್ಚಲು’ (Udder of abnormal size) ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯ ಸುಖಗಳನ್ನು (Juicy sense objects) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖದ ಭಾರದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಾನೇ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

6. ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕತೆ (Myth vs. History)

ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾರ್ಶನಿಕರನ್ನು ದೈವಾಂಶಸಂಭೂತರೆಂದು (Deified) ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಲ್ಲಮರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹರಿಹರನ ‘ಪ್ರಭುದೇವರ ರಗಳೆ’ (Prabhudevara Ragale – 13ನೇ ಶತಮಾನ) ಮತ್ತು ಚಾಮರಸನ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ (Prabhulingaleele – 15ನೇ ಶತಮಾನ) ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.

ಆಯಾಮ (Dimension)	ಹರಿಹರನ ‘ಪ್ರಭುದೇವರ ರಗಳೆ’ (13th Century – Historical perspective)	ಚಾಮರಸನ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ (15th Century – Mythological perspective)
ಹುಟ್ಟು, ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಊರು (Birth & Parents)	ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬನವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಳ್ಳಿಗಾವಿಯಲ್ಲಿ (Balligavi) ಜನನ. ತಂದೆ ‘ನಿರಹಂಕಾರ’ (Nirahankara) ಮತ್ತು ತಾಯಿ ‘ಸುಜ್ಞಾನಿ’ (Sujnani) ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ.	ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ (Divine view). ಇವರು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಶಿವನ ಅವತಾರ (Incarnate of Shiva). ಶೂನ್ಯದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ (Education & Skills)	ಬಳ್ಳಿಗಾವಿಯ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (Ghatikasthana) ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ತಂದೆಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತು ‘ಮದ್ದಳೆ’ (Maddale – drum) ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಣತಿ.	ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿತ. ಲೌಕಿಕ ವಿದ್ಯೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಅಪ್ರತಿಮ ದಾರ್ಶನಿಕ.
ಲೌಕಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ (Worldly Life & Renunciation)	ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೃದಂಗ ವಾದಕರಾಗಿ ಕಮಲತೆ (Kamalathe) ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣವು ತೀವ್ರ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.	ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ವೈರಾಗ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ (Supreme renunciate). ಇವರು ‘ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ’ (Conqueror of Illusion). ಪಾರ್ವತಿಯ ತಾಮಸಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಮಾಯೆಯನ್ನೂ ಇವರು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗುರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೀಕ್ಷೆ (Spiritual Initiation)	ದುಃಖದಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ಮುಚ್ಚಿದ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನಿಮಿಷಯೋಗಿಯನ್ನು (Animishayogi) ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಆತನಿಂದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆ (Ishtalinga diksha) ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.	ಇವರು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿತ (Self-illuminated). ಇವರಿಗೆ ಗುರುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಇವರೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುರು.

ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಹರಿಹರನ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ನೋವು, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ನಷ್ಟದ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರುವುದನ್ನು ಇದು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

7. ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಶಿವೈಕ್ಯ (Final Days and Merging with the Divine)

ಕಲ್ಯಾಣದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಚದುರುವಿಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು (Prophecy of Sharanas’ end) ಮೊದಲೇ ಅರಿತಿದ್ದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು, ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶರಣರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿ, ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಶೈಲ ಕದಳಿ ವನ ಮತ್ತು ಮುಳಗುಂದ (Srisaila vs Mulgund): ಜನಪ್ರಿಯ ಪುರಾಣಗಳ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಶೈಲದ ಕದಳಿ ವನವನ್ನು (Kadali Vana in Srisaila) ತಲುಪಿ, ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೈವವಾದ ‘ಗುಹೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ’ದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಪರಮ ‘ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ’ (Absolute lucid trance) ಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಳಗುಂದದಲ್ಲಿ (Mulgund near Gadag) ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ಗದ್ದುಗೆ (Gadduge / Resting place) ಇದ್ದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಕಳೆದರು ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭೌತಿಕ ದೇಹ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಜೀವನದ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

8. ತೌಲನಿಕ ಅನುಭಾವ (Comparative Mysticism)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ದಾರ್ಶನಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಅನುಭಾವಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳೊಂದಿಗೆ (Global mystic traditions) ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ:

1. ಝೆನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದೊಡನೆ ಮುಖಾಮುಖಿ (Parallels with Zen Buddhism): ಝೆನ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಮು’ (Mu – Emptiness/Void) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಅಲ್ಲಮರ ‘ಶೂನ್ಯ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಝೆನ್ ಗುರುಗಳ ‘ಕೋವಾನ್’ (Koans) ಗಳಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಮರು ತಮ್ಮ ‘ಬೆಡಗಿನ ವಚನ’ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
2. ಸೂಫಿ ಅನುಭಾವದೊಡನೆ ಸಮಾನಾಂತರತೆ (Resonance with Sufism): ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸೂಫಿ ಅನುಭಾವದಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಫನಾ’ (Fana – Annihilation of the ego/self) ಜೀವಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದರೆ, ತರುವಾಯ ದೇವರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು (Baqa) ಅಲ್ಲಮರ ‘ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
3. ಕ್ರೈಸ್ತ ಅನುಭಾವ (Christian Mysticism): ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಅನುಭಾವಿ ಮಿಸ್ಟರ್ ಎಕ್‌ಹಾರ್ಟ್ (Meister Eckhart) ದೇವರನ್ನು ‘ದೈವಿಕ ಶೂನ್ಯ’ (Divine Void) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಮರ ಗುಣವಾಚಕಗಳಿಲ್ಲದ ಶೂನ್ಯದ (Absence of all predicates) ವರ್ಣನೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾರೋಪ (Conclusion)

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಹೆಸರಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಾನವನ ಆಂತರಿಕ ಶೋಧನೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ದಿಟ್ಟತನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಿರಂತರ ದಾರಿದೀಪ. ಶೂನ್ಯ ಮತ್ತು ಬಯಲಿನ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ (Indian Philosophy) ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ ಅವರು, ಭಾಷೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ‘ಬೆಡಗಿನ ವಚನ’ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ (Shunya Peetha) ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನೂ ತಿದ್ದಿದ ಅವರು, ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ-ವೈರಾಗ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನವಾದ ಅವರ ಬದುಕು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.